حمأ ( hama ' ) ا . ع . گل سياه بد بوى . و قوله تعالى مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ * اى متغير . حمأ ( hama ' ) م . ع . حمئ الما حمأ و حمأ ( از باب سمع ) : تيره گرديد آن آب از آميزش گل سياه و تيره . و حمى زيد : خشم گرفت زيد . و حمئت البئر حما : لاى ناك شد چاه . حماء ( hem ' ) ا . ع . علف زارى كه حكام براى چهارپايان خود از غير منع كنند . مر . حمى . و حماء لك . اى فداء لك . حماء ( hem ' ) م . ع . محاماة . مر . محاماة . حماء ( homm ' ) ا . ع . است و دبر . ج : حم . حماء ( hamm ' ) ص . ع . مؤنث احم يعنى سوداء و يا بيضاء . ج : حم . و شفة حماء : لب سياه . حمأة ( ham'at ) ا . ع . گل سياه و بدبوى . و گياهى . حماة ( hamat ) ا . ع . موشك گوشت ساق و در ساق اسب دو باشد . ج : حموات . و حماة المراة : خشتامن زن كه مادر شوى باشد . و نيز حماة : شهرى در شام . حماة ( hom t ) ع . ج . حامى . حمات ( hom t ) ع . ج . حمة . حمات ( ham t ) ع . ج . حمة . حماتان ( ham t ne ) ا . ع . تثنيهء حماة دو موشك گوشت ساق اسب . حماحم ( ham hem ) ا . ع . پودنهء بستانى كه حبق نبطى نيز گويند . حماحم ( hom hem ) ا . ع . نام يكى از ملوك حمير . حماد ( ham de ) ع . كلمهء فعل . يق : حماد له يعنى حمد و شكر است مرا و را . حماد ( hamm d ) ا . ع . بسيار حمد كننده . و از اعلام است . حمادى ( hom d ) ا . ع . غايت و نهايت . ج : حماديات . و حماداك : آخرين مقصود تو . حماديات ( hom day t ) ع . ج . حمادى . حماذى ( hom ziyy ) ا . ع . سختى گرما . حمار ( hem r ) ا . ع . خر و گورخر . ج : احمرة و حمر و حمير و حمور و حمرات و محموراء . و چوبى در پيش پالان . و چوب كه بر آن صيقلگر كار كند . و سه پايهء چوبين كه بران مطهره آويزند تا سرد گردد . و وادى بيمن . و از اعلام است . و حمار الحائط : بازى مژيده . و حمار قبان : كرمى كه پاهاى بسيار دارد . ج : حمرقبان . و حمار وحشى : گور خر . و حمار بن مالك مردى بود از قوم عاد كه اولاد وى از صاعقه هلاك شدند و بدين جهة كافر گرديد و هر كس كه از خاك وى مىگذشت او را دعوت بكفر مىكرد و اگر اجابت نمىنمود او را مىكشت و خداوند وى را هلاك و وادى وى را خراب نمود و كفر آن مثل شد و گفتند اكفر من حمار . و ذو الحمار : لقب اسود عنسى كذاب كه دعوى نبوت كرده بود كان له حمار اسود معلم يقول له اسجد لربك فيسجد له و يقول له ابرك فيبرك . و اذن الحمار : گياهى . حمار ( hamm r ) ا . ع . اسب پالانى . و خربنده . واحد : حمارة . حماران ( hem r ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه - دو سنگ بر پا كرده كه بر آنها سنگ ديگر نهند و عربان بران كشك خشك كنند . و نام دو كوكب در برج سرطان . حمارة ( hem rat ) ا . ع . ماده خر . و سنگها كه گرد خانهء صياد بر پا باشد . و سنگ بزرگ . و چوبى در هودج . و هر سنگ پهنا كه بر لحد نهند . ج : حمائر . و پشت پاى مردم . و خرك حلاج . و سنگ كه گرداگرد حوض نهند تا آب بيرون نرود . حمارة ( hamm rat ) ا . ع . اسب پالانى . و خربندگان و چارواداران . حمارة ( ham rrat ) و ( ham rat ) ا . ع . سختى گرما - و بدون تشديد مخصوص بشعر است . حمارس ( hom res ) ا . ع . سخت و دلاور . و شير بيشه . حمارى ( hem riyy ) ص . ع . خرمانند . و قسمت شده . و عام به چندين نفر . حمارية ( hemariyyat ) ا . ع . فريضهء مشتركه . حمازة ( ham zat ) ا . ع . سختى و زبان گزى و تيزى . حمازة ( ham zat ) م . ع . حمز الرجل حمازة ( از باب كرم ) : سخت گرديد آن مرد . حماسة ( ham sat ) م . ع . حمس حماسة ( از باب كرم ) : دلير گرديد در جنگ . حماسة ( ham sat ) ا . ع . دلاورى و دليرى . حماش ( hem c ) ع . ج . حمش . حماشة ( ham cat ) م . ع . حمش حماشة و حموشة . مر . حموشة . حماض ( homm z ) ا . ع . ترشه و آنچه درون ترنج است از ترشى . حماط ( ham t ) ا . ع . علف خشكى كه در آن مار كمين كند و هر علف خشكى . و ج . حماطة . حماطة ( ham tat ) ا . ع . سوزش . و درشتى حلق . و درختى مانند درخت انجير . و انجير كوهى و انجير سياه خرد . و انجير تر . ج : حماط . و دانهء دل و سياهى آن و يا خون دل . و كاه ارزن . و يك نوع گياهى .